Thursday, 30/05/2019

Tố tụng hình sự là gì? Những điều cần biết về luật tố tụng hình sự

Tố tụng hình sự là gì? Tố tụng hình sự là một thuật ngữ chỉ thủ tục khởi tố, điều tra, xét xử vụ án hình sự và thi hành bản án, quyết định của tòa án do pháp luật tố tụng hình sự quy định. Qúa trình giải quyết vụ án hình sự bao gồm các giai đoạn nhất định do luật định quy định, ở mỗi giai đoạn do cơ quan và người tiến hành tố tụng khác nhau sẽ đảm nhiệm.

1. Hoàn thiện các quy định về tổ chức và hoạt động của Tòa án trong tố tụng hình sự trên cơ sở xác định là cơ quan trung tâm của hoạt động tố tụng hình sự, bảo vệ quyền con người, xử lý nghiêm minh mọi hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Tòa án độc lập, không thiên vị là một trong những nội dung quan trọng bảo đảm công bằng trong Tố Tụng Hình Sự

Bộ luật tố tụng hình sự là thiết yếu

Toà án là cơ quan có thẩm quyền đưa ra phán quyết về việc một người có tội hay không và trách nhiệm hình sự mà người đó phải gánh chịu.

Theo pháp luật hiện hành, Tòa án là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam do Quốc hội - Cơ quan quyền lực cao nhất lập ra, chịu sự giám sát và phải báo cáo trước Quốc hội về hoạt động của xét xử của mình trong các kỳ họp của Quốc hội. Quy định này bảo đảm cho sự thống nhất quyền lực trong nhà nước ta, nhưng nó cũng làm ảnh hưởng tới nguyên tắc độc lập của Toà án trong hoạt động xét xử làm cho việc giải quyết vụ án thiếu khách quan.

Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng oan, sai trong hoạt động Tố Tụng Hình Sự và những hậu quả tiêu cực khác. Vì vậy, khi nói về vị trí của Tòa án trong hệ thống cơ quan nhà nước Nghị quyết 48/NQ-TW của Bộ Chính trị đã chỉ ra: “Trọng tâm là hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân, bảo đảm. Tòa án xét xử độc lập, đúng pháp luật, kịp thời và nghiêm minh”. Sự độc lập của Tòa án là yêu cầu quan trọng mang tính quyết định đến việc giải quyết vụ án khách quan, tất cả những yếu tố làm ảnh hưởng đến sự độc lập của Toà án đều dẫn đến hiện tượng bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội, xâm phạm quyền con người. Theo chúng tôi, để bảo đảm sự độc lập của Toà án cần hoàn thiện pháp luật theo những hướng sau:

>>> Nếu bạn đang tim viec làm luật pháp lý tại các cơ quan, toàn án, văn phòng vật...hãy truy cập ngay timviec365.com có rất nhiều vị trí hấp dẫn bạn có thể ứng tuyển

(1) Cần có quy định cụ thể về sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Tòa án

Với nhận thức nguyên tắc độc lập trong xét xử không mâu thuẫn gì với nguyên tắc quy định tại Điều 4 Hiến pháp năm 1992 về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước cũng như toàn xã hội. Vì, pháp luật thể hiện ý chí, nguyện vọng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, thể chế hóa đường lối cuả Đảng nên việc tuân thủ pháp luật cũng chính là phục tùng sự lãnh đạo của Đảng.

(2) Cần bổ sung những quy định cụ thể trong Hiến pháp về vị trí độc lập của Tòa án đối với các cơ quan nhà nước khác 

Tòa án chỉ báo cáo kết quả hoạt động của mình tại các kỳ họp của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp tương ứng, ngoài ra các cơ quan nhà nước khác không được can thiệp vào công việc của Toà án bằng bất kỳ hình thức nào trong quá trình xét xử của Tòa án...

(3) Cần thay đổi cơ chế quản lý đối với Tòa án hiện nay

Không nên để Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) quản lý toàn diện các Tòa án địa phương như hiện nay mà nên chuyển việc quản lý Tòa án địa phương cho cơ quan hành pháp mà cụ thể là Bộ Tư pháp và các Sở tư pháp địa phương. Sở dĩ phải thay đổi như vậy vì:

a) Các Tòa án địa phương sẽ không bị phụ thuộc vào TANDTC và do đó không bị ảnh hưởng, bị áp lực trong quá trình xét xử;

b) TANDTC có điều kiện tập trung vào nhiệm vụ giám đốc việc xét xử của Tòa án cấp dưới và thực hiện nhiệm vụ hướng dẫn pháp luật và nghiệp vụ cho toà án cấp dưới. Nghị quyết 49/NQ-TW của Bộ Chính trị đã khẳng định: “Hoàn thiện cơ chế quản lý Tòa án nhân dân địa phương theo hướng đảm bảo tính độc lập giữa các cấp Tòa án trong hoạt động xét xử”.

(4) Tại Hiến pháp năm 1992 và Bộ luật TTHS năm 2003 quy định nguyên tắc thực hành hai cấp xét xử.

Nguyên tắc này đòi hỏi sự đồng bộ của những quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt động của Tòa án, trong khi đó theo pháp luật hiện hành thì việc tổ chức hệ thống Tòa án lại theo nguyên tắc lãnh thổ. Khắc phục tình trạng này, Nghị quyết 49/NQ-TW của Bộ Chính trị đã nêu ra định hướng “Tổ chức hệ thống Tòa án theo thẩm quyền xét xử, không phụ thuộc vào đơn vị hành chính, gồm: Tòa án sơ thẩm khu vực được tổ chức ở một hoặc một số đơn vị hành chính cấp huyện; toà phúc thẩm có nhiệm vụ chủ yếu là xét xử phúc thẩm và xét xử sơ thẩm một số vụ án; Tòa thượng thẩm được tổ chức theo khu vực có nhiệm vụ xét xử phúc thẩm; TANDTC có nhiệm vụ tổng kết kinh nghiệm xét xử, hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật, phát triển án lệ và xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm”. Đây là định hướng phù hợp với sự đổi mới kinh tế, xã hội, cải cách pháp luật. Vì vậy, các cơ quan có thẩm quyền cần thể hóa sớm định hướng nêu trên của Nghị quyết 49/NQ-TW đã nêu của Bộ Chính trị.

Thao bộ luật hình sự 2015 tội phạm gian lận trong kinh doanh bảo hiểm là tội phạm kinh tế. Tìm hiểu thêm tội phạm kinh tế là gì? sự tinh vi của loại tội phạm nay, một cách tổng quan của timviec365.com

(5) Nghiên cứu và sớm thay đổi quy định Thẩm phán bổ nhiệm với nhiệm kỳ năm năm bằng cơ chế bổ nhiệm Thẩm phán suốt đời.

Quy định này đảm bảo cho Thẩm phán khi xét xử được độc lập vì: a) Thẩm phán không phải xét xử lựa theo ý của người và cơ quan sẽ tái bổ nhiệm họ;

b) Các cơ quan và người có thẩm quyền bổ nhiệm Thẩm phán không còn điều kiện can thiệp vào hoạt động xét xử của Thẩm phán;

c) Thẩm phán sẽ tích luỹ được kinh nghiệm trong hoạt động xét xử. (6)

Theo quy định của Luật TTHS, khi xét xử có Hội thẩm tham gia và ngang quyền với Thẩm phán nên đòi hỏi phải bổ sung các quy định cụ thể về sự độc lập giữa các thành viên của Hội đồng xét xử trong việc nghiên cứu hồ sơ, xem xét, đánh giá chứng cứ và đưa ra các kết luận về sự việc phạm tội và người thực hiện tội phạm không bị phụ thuộc vào quan điểm các thành viên khác trong Hội đồng xét xử. Pháp luật hình sự và TTHS là chuẩn mực để các thành viên Hội đồng xét xử xem xét đối chiếu với sự việc xảy ra, với hành vi được mang ra xét xử. Trên cơ sở quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử sẽ ra các phán quyết của mình về sự việc phạm tội và hành vi phạm tội của bị cáo một cách chính xác phù hợp với diễn biến thực tế của vụ án đã xảy ra.

XEM THÊM: “TINH GIẢM BIÊN CHẾ LÀ GÌ ?" ĐÂU LÀ CÂU TRẢ LỜI THỎA ĐÁNH NHẤT?

2. Bảo đảm tốt việc tranh tụng tại phiên tòa và tích cực tạo điều kiện cho việc chuyển đổi hoàn toàn sang tố tụng tranh tụng Quyền được xét xử bình đẳng thể hiện ở sự ngang bằng về quyền giữa các bên trong tố tụng.

Bộ luật tố tụng đảm bảo quyền lợi

Những buộc tội và bên gỡ tội có quyền y hệt như nhau, trong việc đưa ra một chứng cứ và cả quan điểm của mình. Yêu cầu là những đòi hỏi đầu tiên và quan trọng nhất của sự công bằng trong xét xử. Và đây cũng là những yêu cầu mà thuộc Điều 7 trong Tuyên ngôn nhân quyền có nêu rõ, rằng mọi người đều được bình đẳng trước pháp luật và có quyền được pháp luật nhà nước bảo vệ mình một cách bình đẳng và chính đáng. Nghị quyết 08/NQ-TW của Bộ Chính trị đã có chủ trương tiến hành tranh tụng tại phiên tòa và chủ trương này đã được thể hiện tại Bộ luật TTHS năm 2003. Sau một số năm áp dụng với sự nỗ lực của các cơ quan THTT đã bước đầu mang lại sự minh bạch, dân chủ trong quá trình giải quyết vụ án hình sự góp phần vào việc đấu tranh, phòng ngừa tội phạm có hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án hình sự là một thể thống nhất của các giai đoạn tố tụng kế tiếp nhau nên chỉ có tranh tụng tại phiên tòa thì hiệu quả không cao, trong một số trường hợp việc tranh tụng tại phiên tòa chỉ mang tính hình thức do những điều kiện của tranh tụng ở những giai đoạn tố tụng trước chưa bảo đảm.

Vì vậy, quá trình cải cách tư pháp đòi hỏi phải chuyển toàn bộ kiểu tố tụng xét hỏi của chúng ta hiện nay sang kiểu tố tụng tranh tụng thì mới bảo đảm được sự thống nhất trong quá trình giải quyết vụ án của các cơ quan THTT, khắc phục được tính hình thức của tranh tụng tại phiên tòa. Đồng thời, kiểu tố tụng tranh tụng mang lại hiệu quả cho các cơ quan THTT trong việc đấu tranh, phòng ngừa tội phạm, bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, không làm oan người vô tội, quyền con người được tôn trọng. TTHS tranh tụng có ưu việt là ít làm oan người vô tội, các quyền con người được tôn trọng, các cơ quan THTT ít có cơ hội lạm dụng công vụ để xâm hại tới quyền con người. Những đặc điểm ưu việt này của tố tụng tranh tụng phù hợp với điều kiện của xã hội dân sự và Nhà nước pháp quyền mà chúng ta đang xây dựng và hướng tới. Lựa chọn mô hình TTHS nào trong quá trình thực hiện cải cách tư pháp là một vấn đề quan trọng, cơ bản và được nhiều người quan tâm.

Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng: Thứ nhất, mỗi mô hình tố tụng hình (thẩm vấn hay tranh tụng) đều có một cách thức tổ chức nhà nước tương ứng phù hợp, Mô hình TTHS tranh tụng thường gắn liền với nhà nước được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc phân quyền ở những quốc gia theo hệ thống pháp luật án lệ - Common law, còn mô hình tố tụng xét hỏi tồn tại trong những nước theo hệ thống Civil law mà tiêu biểu là Pháp và Đức. Vì vậy, nếu thực hiện việc chuyển đổi hoạt động TTHS sang mô hình TTHS tranh tụng ở nước ta đòi hỏi phải có sự thay đổi lớn về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, về nguyên tắc và thủ tục tố tụng, về tổ chức các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử…

Điều này không những phụ thuộc vào tính chất của nhà nước ta mà còn đòi hỏi thời gian, công sức và cần có sự nghiên cứu sâu sắc, đồng bộ chứ không thể một sớm một chiều mà thực hiện ngay được. Thứ hai, mô hình tố tụng tranh tụng bên cạnh những ưu việt còn có hạn chế là tốn kém, kéo dài, dễ bỏ lọt tội phạm, việc đấu tranh phòng ngừa tội phạm ít có hiệu quả hơn so với mô hình tố tụng thẩm vấn, người nghèo ít có cơ hội hơn trong việc sử dụng công cụ.

Khi các đối tượng cá nhân hoặc tổ chức gây ảnh hưởng tới quyền lợi của một cá nhân, tổ chức khác. Họ có quyền làm đơn tố cáo đến các cơ quan chức năng để bảo vệ quyền lợi của mình. Vậy đơn tố cáo là gì? bạn đọc quan tâm hãy tìm hiểu thêm ngay tại timviec365.com nhé.

XEM THÊM: ​8 điều này người thông minh nhất định không nói nơi công sở

3. Hoàn thiện các qui định về Viện kiểm sát nhằm tăng cường chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát tuân theo pháp luật tố tụng hình sự hướng tới chuyển Viện kiểm sát thành Viện Công tố

Hoàn thiện tố tụng hình sự hướng tới viện công tố

Theo pháp luật hiện hành Viện kiểm sát là cơ quan thuộc Quốc hội có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt đông tư pháp. Viện kiểm sát có trách nhiệm báo cáo hoạt động của mình trước Quốc hội và Hội đồng nhân dân cùng cấp. Bộ luật TTHS năm 2003 đã quy định quyền hạn, trách nhiệm của Viện kiểm sát để thực hiện hai chức năng đó trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Mặc dù vậy, nhưng hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát trong đấu tranh phòng ngừa tội phạm còn thấp, vẫn để hiện tượng bỏ loạt tội phạm, làm oan người vô tội, các quyền con người vân bị xâm phạm. Vì vậy, việc hoàn thiện pháp luật về cơ quan viện kiểm sát theo hướng sau đây:

(1) Cần nhận thức đúng vị trí, vai trò của cơ quan công tố trong bộ máy nhà nước, đặc biệt trong điều kiện của Nhà nước XHCN với nguyên tắc Đảng lãnh đạo và thống nhất quyền lực. Việc quy định chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật TTHS của Viện kiểm sát cần phải loại bỏ vì những lý do sau đây:

a) Viện kiểm sát vừa là chủ thể của TTHS thực hành quyền công tố lại vừa có quyền kiểm sát hoạt động xét xử của Tòa án sẽ dẫn đến việc giải quyết vụ án không khách quan;

b) Việc kiểm sát hoạt động xét xử của Tòa án ảnh hưởng tới nguyên tắc độc lập xét xử của Tòa án;

c) Thực tiễn đã chứng minh, đây không phải là cơ chế tốt để bảo vệ quyền con người cũng như mang lại hiệu quả cho việc đấu tranh phòng ngừa tội phạm. Thực hiện định hướng này thì cần có sự thay đổi hoàn thiện của Hiến pháp, các Luật tổ chức và Luật tố tụng với các nội dung:

1. Viện kiểm sát là cơ quan thực hành quyền công tố không còn chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp và do vậy có thể đổi tên thành “Viện Công tố”;
2. Viện kiểm sát là cơ quan thuộc hệ thống cơ quan hành pháp (Chính phủ) chứ không phải là cơ quan thuộc Quốc hội như hiện nay;
3. Quyền hạn trách nhiệm của Viện kiểm sát được quy định trong Luật TTHS chỉ để thực hiện chức năng thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát. Đây là sự thay đổi lớn trong tiến trình cải cách tư pháp ở nước ta cần một lộ trình nhất định và đòi hỏi quyết tâm chính trị cao của các cơ quan lãnh đạo đất nước cũng như sự nỗ lực của các cấp các ngành.

(2) Hệ thống tổ chức Viện kiểm sát cũng cần phải được hoàn thiện cho phù hợp với tính chất là một viện công tố và phải phù hợp với hệ thống tổ chức của Tòa án. Theo Nghị quyết 49/NQ-TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 thì hệ thống Tòa án được tổ chức không theo địa giới hành chính mà được tổ chức theo thẩm thẩm quyền xét xử, theo đó sẽ có Tòa án sơ thẩm, phúc thẩm, thượng thẩm và Tòa án tối cao.

XEM THÊM: Đơn khiếu nại là gì và những thông tin pháp lý liên quan

4. Hoàn thiện pháp luật về Cơ quan điều tra về cơ quan điều tra và hoạt động pháp luật

Trong hoạt động tố tụng cơ quan điều tra được giao thực hiện chức năng điều tra làm rõ vụ án làm cơ sở cho việc truy tố, xét xử người phạm tội vì vậy quyền hạn trách nhiệm của cơ quan điều tra được quy định trong Bộ luật TTHS, Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự. Trước yêu cầu của cải cách tư pháp đang đặt ra pháp luật về cơ quan điều tra cũng cần được hoàn thiện cho phù hợp với việc đổi mới của Tòa án và Viện kiểm sát.

Việc hoàn thiện pháp luật về cơ quan điều tra theo những định hướng sau: Tổ chức lại cơ quan điều tra theo hướng thu gọn đầu mối. Theo Pháp lệnh tổ chức điều tra năm 2004 thì có ba đầu mối cơ quan điều tra, đó là Cơ quan điều tra thuộc VKSNDTC, các cơ quan điều tra thuộc lực lượng công an nhân dân, các cơ quan điều tra thuộc quân đội nhân dân, ngoài ra còn một số cơ quan khác được giao tiến hành một số hoạt động điều tra. Hệ thống cơ quan điều tra trước yêu cầu cải cách tư pháp không còn phù hợp vì vậy cần được tổ chức lại theo hướng thu gọn đầu mối, phát huy hiệu quả trong việc phát hiện, điều tra, khám phá tội phạm. Có thể có những phương án khác nhau, nhưng theo chúng tôi nên thành lập một cơ quan điều tra thống nhất mang tính chất quốc gia đặt dưới sự quản lý trực tiếp của Chính phủ. Cơ sở của phương án này là: Việc điều tra khám phá tội phạm xuất phát từ yêu cầu của quá trình quản lý nhà nước, thuộc hành pháp; Tránh được sự chồng chéo về thẩm quyền của các cơ quan điều tra như hiện nay; Phù hợp với việc đổi mới của Viện kiểm sát và Tòa án theo Nghị quyết 49/NQ-TW của Bộ Chính trị. Khẳng định vị trí của Cơ quan điều tra trong TTHS thuộc phạm vi của việc thực hiện quyền công tố làm cơ sở cho việc hoàn thiện pháp luật về mối quan hệ với Viện kiểm sát (đã trình bày ở phần nói về Viện kiểm sát). Hoàn thiện các quy định để xác định rõ ràng trách nhiệm của cơ quan điều tra trong mối quan hệ với các cơ quan khác được giao tiến hành một số hoạt động điều tra.  

XEM THÊM: Đối tượng lao động là gì? Vai trò trong lĩnh vực công nghiệp chế biến

5. Hoàn thiện pháp luật về biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự đảm bảo mục đích ngăn chặn tội phạm và tôn trọng quyền con người

Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự đảm bảo quyền con người

Bảo vệ quyền của “những người bị tước tự do” chiếm một vị trí quan trọng trong luật nhân quyền quốc tế. Họ bao gồm những người bị cầm tù hay bị giam giữ vì nhiều lý do khác nhau (tạm giữ hành chính, chờ ra tòa xét xử…).

XEM THÊM: Điều phối là gì? Và công việc của một nhân viên điều phối

Kết Luận

Thủ tục tố tụng hình sự được pháp luật quy định để đảm bảo cho việc điều tra, truy tố, xét xử được khách quan, chính xác, toàn diện và đảm bảo công bằng. Bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người có liên quan là trách nhiệm của bộ luật tố tụng hình sự. Huy vọng qua bài viết trên timviec365 đã giúp cho bạn hiều biết thêm về luật tố tụng hình sự. Chúc bạn có được những thông tin bổ ích nhất. 

Tác giả: Hằng Lê


Đăng bình luận

Hiển thị bình luận

Chưa có bình luận nào cho bài viết này !!!

Xem Nhiều Nhất

Tác giả: Hằng Lê

CƠ YẾU LÀ GÌ? NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ NGÀNH CƠ YẾU

Cơ yếu là gì? Những điều bạn cần biết khi quyết định gia nhập một ngành có tính đặc thù cao như Ngành Cơ yếu được chia...

Tác giả: Admin

Những kiến thức bạn nên biết về CV mẫu xin việc

CV mẫu xin việc là một hình thức giúp cho người tìm việc nhanh chóng có được một bản CV hoàn chỉnh, độc đáo và thu hút...

Tác giả: Hằng Lê

Hướng dẫn cách viết mẫu giấy ủy quyền nhanh chóng chính xác

Khi chúng ta muốn nhượng lại hay ủy quyền một công việc hay chức danh nào cho ai đó thì ta cần phải làm giấy ủy quyền

Tiêu biểu tuần

Tác giả: Lê Minh Phượng

Cựu giám đốc nhân sự tâm niệm gì về văn hóa nghỉ việc?

Văn hóa nghỉ việc nằm trong bộ văn hóa công sở mà nhiều người không mấy để ý đến mặc dù giá trị của nó thì lại vô cùng...

Tác giả: Lê Minh Phượng

Cơ hội việc làm cho tuổi trẻ - đừng tồn tại mà hãy sống

​Tuổi trẻ không có chỗ dành cho cái gọi là ổn định. Những cơ hội việc làm đến nhanh và đi cũng nhanh nên hãy cố gắng nắm...

Tác giả: Lê Minh Phượng

10 cách tạm biệt với Stress - bạn đã có bí quyết nào?

Cách giảm stress được chia sẻ trong bài viết này sẽ là cách để bạn dọn đường cho sự thành công thăng hoa. Cùng chúng tôi...